Kadim Mezopotamya'nın 12 Büyük Şehri
Mezopotamya’nın ('iki nehir arasındaki topraklar') büyük şehirleri, MÖ 4. binyılın sonlarından önce Dicle ve Fırat nehirleri boyunca gelişmiş ve Erken Hanedanlık döneminde (yaklaşık MÖ 2900 - 2350/2334) tamamen yerleşik bir yapıya kavuşmuştu. Bu şehirlerin birçoğu kendi dönemlerinde büyük bir üne kavuştu; aşağıda listelenen on iki şehir de bunların arasında yer almaktadır. Şehir isimlerinin yanında, yaklaşık kuruluş tarihleri verilmiştir:
​Ninova (yaklaşık M.Ö. 6000)
Kiş (yaklaşık M.Ö. 6500-4000)
Eridu (MÖ 5400)
Uruk (M.Ö. 5000/4500)
Nippur (yaklaşık M.Ö. 5000)
Ur (M.Ö. 4000/3800)
Sippar (yaklaşık M.Ö. 4000-3100)
Mari (yaklaşık M.Ö. 3000/2900)
Lagaş (yaklaşık M.Ö. 2900-2750/2700)
Asur/Assur (yaklaşık M.Ö. 2900-2750/2700 ve M.Ö. 1900)
Akkad (MÖ 2350/2334)
Babil (yaklaşık M.Ö. 2350)
​Elbette Mezopotamya'da ve çevre bölgelerde, kesin konumu henüz belirlenememiş ancak İran'ın Kirman eyaletindeki Jiroft yakınlarında bulunan Konar Sandal arkeolojik alanının giderek daha muhtemel göründüğü Aratta'nın yanı sıra; Susa, Persepolis, Kalhu/Nimrud ve Dur-Sharrukin gibi bölge tarihinde önemli rol oynamış daha pek çok büyük şehir daha vardı.
​Ancak yukarıdaki on iki şehir, sadece kendi dönemlerinde ünlü olmakla kalmamış; birçoğu daha sonraki Yunan yazarlarının eserleri aracılığıyla efsaneleşmiş ve modern çağda bölgedeki en önemli arkeolojik bulgulardan bazılarını sağlamıştır.
Şehirlerin Yükselişi
​Mezopotamya'daki şehirler genellikle ticaret merkezlerine dönüşen küçük köyler olarak başlamış veya önemli dini merkezler olarak ün kazanmışlardır. Değerli ticaret mallarından yoksun bir şehir bile, ziyaretçilerin tapınak kompleksine bıraktıkları sunular ve ziyaretçileri ağırlayan konaklama mekanları sayesinde dini hac merkezi olarak refaha ulaşabiliyordu.Din her Mezopotamya şehrinin merkezindeydi.
Ensar Adıgüzel