Kutluk Kağan, 50 yıllık karanlık esaret döneminin ardından Çin (Tang) boyunduruğuna başkaldırarak 682 yılında İkinci Göktürk Kağanlığı’nı (Kutluk Devleti) kuran ve Türkleri yeniden bağımsızlığına kavuşturan efsanevi liderdir.
Göktürklerin asil Aşina soyundan gelen Kutluk, esaret yıllarında Çin hakimiyetindeki topraklarda büyümüş ancak Türk töresini ve bağımsızlık tutkusunu asla kaybetmemiştir.
Sadece 17 sadık arkadaşıyla başlattığı bağımsızlık isyanı, kısa sürede çığ gibi büyüyerek dağınık haldeki tüm Türk boylarını tek bir sancak altında birleştirmiştir. Bu büyük birleştirici vizyonundan dolayı kendisine "devleti toplayan, derleyen ve birleştiren" anlamına gelen "İlteriş" unvanı verilmiştir.
En büyük destekçisi ve stratejisti olan büyük devlet adamı Vezir Tonyukuk ile omuz omuza vererek Çin üzerine sayısız akın düzenlemiş, onları ağır yenilgilere uğratarak devletin sınırlarını ve otoritesini hızla pekiştirmiştir.
Kutluk (İlteriş) Kağan'ın bu diriliş destanı, yalnızca askeri bir zafer değil; aynı zamanda asimile olup yok olmak üzere olan Türk dilinin, kültürünün ve devlet geleneğinin küllerinden yeniden doğuşudur.
On yıl süren kısa ama sarsıcı hükümdarlığı boyunca attığı sağlam temeller, oğulları Bilge Kağan ve Kül Tigin döneminde zirveye ulaşacak olan muazzam bir imparatorluğun habercisi olmuştur. O, Türk milletinin bitti denilen yerden nasıl şahlanabileceğinin tarihteki en güçlü kanıtıdır.
asirlarboyunca
TEREF