İskit-Kimmer Savaşları, antik dönemde Avrasya bozkırlarında gerçekleşmiş ve proto-Türk (ön-Türk) konar göçer kültürlerinin hakimiyet alanını belirlemiş en büyük askeri çatışmalardandır. Bu savaşlar, Türk askeri tarihinin, süvari taktiklerinin ve konar göçer stratejilerinin temellerini oluşturan dönüm noktasıdır.
Bozkırın Kadim Sahipleri ve Karşı Karşıya Gelen Güçler
MÖ 8. yüzyıldan önce, Karadeniz’in kuzeyi ve Kafkasya bölgeleri proto-Türk kültür unsurlarını taşıyan Kimmerlerin hakimiyeti altındaydı. Ancak İç Asya (Altay-Tanrı Dağları) kökenli bir diğer proto-Türk kavmi olan İskitler (Saka), batıya doğru büyük bir göç dalgası başlattı. Her iki toplum da Türk kültürünün en belirgin yapı taşları olan atlı göçebe yaşam tarzına, kurgan kültürüne, ordu-millet yapısına ve hayvan üslubuna dayalı bir sanata sahipti. İskitlerin nüfus olarak büyümesi ve otlak arayışı, onları aynı soydan geldikleri Kimmerlerin topraklarına itti ve kaçınılmaz bir bozkır hakimiyeti mücadelesini başlattı.
Kafkasya’dan Ön Asya’ya Uzanan Savaş ve Takip
Bozkırdaki İlk Çatışma: İskitlerin baskısıyla Karadeniz’in kuzeyindeki yurtlarını kaybetmek üzere olan Kimmerlerin kendi içinde fikir ayrılıkları çıktı. Kimmer beyleri savaşmayı savunurken, halkın bir kısmı toprakları terk etmek istedi. Yaşanan iç çatışmalar ve İskit taarruzları sonucu Kimmerler güneye doğru çekilmek zorunda kaldı.
Kafkasya Geçişi ve Ön Asya Savaşları:
Kimmerler, Kafkasya dağlarını aşarak Anadolu ve Urartu topraklarına girdi. Peşlerini bırakmayan İskit kralı Madyes komutasındaki İskit ordusu da onları takip etti.
Med ve Asur İttifakları:
Savaş Avrasya bozkırlarından çıkıp Ön Asya güç dengelerini sarstı. İskitler, Kimmerleri etkisiz hale getirmek için bölgenin güçlü devletleri olan Asur ve Urartular ile dönemsel ittifaklar kurdu. Kimmerler ise Lidya ve Frigya gibi Anadolu uygarlıklarına saldırarak bu devletleri yıktı veya zayıf düşürdü.
Türk Savaş Taktikleri:
Savaş boyunca her iki taraf da Türk askeri dehasının imzası olan sahte ricat (geri çekilme), pusu kurma ve at üstünde arkaya ok atma (part atışı) taktiklerini amansızca birbirlerine karşı kullandı.
Kimmerlerin Erimesi ve İskitlerin Altın Çağı
Kimmerlerin Tarih Sahnesinden Çekilmesi: MÖ 7. yüzyılın sonlarına doğru İskitlerin ezici askeri üstünlüğü ve Asur destekli operasyonlar sonucundan Kimmer askeri gücü tamamen kırıldı. Kimmerlerin bir kısmı Anadolu halkları içinde erirken, büyük bir bölümü İskit boylarının egemenliğini kabul ederek onlara katıldı.
Savaşın mutlak galibi olan İskitler, Tuna Nehri'nden Çin sınırına kadar uzanan devasa bir bozkır imparatorluğu kurdu ve yaklaşık 28 yıl boyunca Ön Asya'da hüküm sürdü.
Kaynaklar
Herodot, Tarih (4. Kitap - İskit ve Kimmer Göçleri).
Prof. Dr. İlhami Durmuş, İskitler (Sakalar), Akçağ Yayınları.
Prof. Dr. Taner Tarhan, Ön Asya Dünyasında Kimmerler ve İskitler.
Dr. Mustafa Aksoy, Tarihsel Süreçte Türklerde Kurgan Kültürü ve İskit-Kimmer Bakiyesi.
Yeliz Kılıçaslan
Bahtiyar Aydın