- Azərbaycanda doğum, ölüm və nikah statistikası: son illərin mənzərəsini araşdırdıq...
Azərbaycanın demoqrafik göstəriciləri son illərdə diqqətəlayiq dəyişikliklərə məruz qalıb. Doğum sayının azalması, ölüm hallarının nisbi sabitliyi və nikahdankənar doğumların kəskin geriləməsi ölkənin əhali dinamikasında yeni tendensiyaları ortaya qoyur.
Doğum sayı azalma tendensiyasındadır
-Dövlət Statistika Komitəsinin və Ədliyyə Nazirliyinin məlumatlarına görə, 2025-ci ildə Azərbaycanda 95 min 875 uşaq doğulub. Bu rəqəm 2024-cü illə müqayisədə xeyli aşağıdır - həmin il 102 min 310 doğum qeydə alınmışdı. Nəticədə, əhalinin hər 1000 nəfərinə düşən doğum əmsalı 10,0-dan 9,4-ə düşüb.
Doğulan körpələrin təxminən 53 faizi oğlan, 47 faizi isə qız uşaqları olub. 2025-ci ildə 3170 əkiz, 117 üçəm doğum halı qeydə alınıb. Doğum səviyyəsi regionlar üzrə fərqlənir: Dağlıq Şirvan (11,8), Qarabağ (11,3) və Lənkəran-Astara (11,2) kimi iqtisadi rayonlarda göstərici ölkə üzrə orta səviyyədən (9,4) yüksəkdir.
2026-cı ilin ilk aylarının məlumatları da azalma tendensiyasının davam etdiyini göstərir: yanvar-fevral aylarında 14 797 doğum qeydə alınıb, bu isə əvvəlki ilin eyni dövrü ilə müqayisədə hər 1000 nəfərə düşən əmsalın 9,7-dən 8,9-a enməsi deməkdir.
Sosioloqlar bu azalmanı son onilliklərin ən aşağı səviyyələrindən biri kimi qiymətləndirir və bunu ailə qurma yaşının yüksəlməsi, gənclərin nikaha daha ehtiyatla yanaşması və sosial-iqtisadi amillərlə əlaqələndirirlər.
Ölüm halları nisbətən sabit qalıb
2025-ci ildə ölkədə 59 min 834 ölüm halı qeydə alınıb (2024-cü ildə 58 min 909). Əhalinin hər 1000 nəfərinə düşən ölüm əmsalı isə hər iki ildə demək olar ki, eyni səviyyədə - 5,8 faiz ətrafında qalıb. Bu onu göstərir ki, doğum sayının azalmasına baxmayaraq, ölüm göstəricisi nisbətən sabitdir, bu da təbii artım tempinin zəifləməsinə səbəb olur.
Nikahdankənar doğumlar ardıcıl azalır
-Ən diqqətəlayiq tendensiyalardan biri nikahdankənar doğulan uşaqların sayının ötən illər ərzində ardıcıl azalmasıdır. Ədliyyə Nazirliyinin məlumatına əsasən:
2022-ci il: 18 814 uşaq
2023-cü il: 15 622 uşaq
2024-cü il: 13 228 uşaq
2025-ci il: 11 558 uşaq
Beləliklə, dörd il ərzində nikahdankənar doğumların sayı təxminən 39 faiz azalıb.
-2025-ci ildə ölkədə 48 min 546 nikah və 20 min 675 boşanma halı qeydə alınıb. Hər 1000 nəfərə düşən nikah əmsalı 4,9-dan 4,7-yə, boşanma əmsalı isə 2,1-dən 2,0-a düşüb. Nikaha daxilolma səviyyəsi ən yüksək Qarabağ (5,7) və Şərqi Zəngəzur (5,6) iqtisadi rayonlarında olub.
-Bütün bu göstəricilər birlikdə nəzərdən keçirildikdə, Azərbaycanda son illər üçün xarakterik olan bir neçə əsas tendensiya görünür:
Doğum sayı azalır - həm ümumi rəqəm, həm də əhaliyə nisbətdə. Ölüm göstəricisi sabit qalır, bu da təbii artımın zəifləməsinə gətirib çıxarır.
Nikahdankənar doğumlar kəskin azalıb.
Nikah sayı azalır, lakin boşanma sayı da paralel şəkildə azalma göstərir.
Bu tendensiyalar davam etsə, Azərbaycanın əhali artım tempi gələcək illərdə daha da zəifləyə bilər. Dövlət Statistika Komitəsi bu göstəriciləri mütəmadi olaraq açıqlamağa davam edir və 2026-cı ilin tam illik yekunları ilə tendensiyanın daha aydın mənzərəsi ortaya çıxacaq.
Konul Alı
Araşdırma zamanı Azərbaycan Respublikasının Dövlət Statistika Komitəsi, Ədliyyə Nazirliyinin rəsmi mənbələrindən istifadə olunub.