Aydınlanma Çağı’nın en cesur düşünürlerinden Voltaire, bu soruya oldukça sarsıcı bir cevap verir ve Felsefi Sözlük adlı eserinde kaderin varlığı üzerine şu dikkat çekici değerlendirmeyi yapar:
Dünya ya kendi doğası gereği, fiziksel yasalarıyla ayakta durur, ya da Yüce Bir Varlık onu en yüce yasaları uyarınca yaratmıştır; her iki durumda da bu yasalar değiştirilemezdir; her iki durumda da her şey zorunludur. Ağır cisimler yeryüzünün merkezine yönelir, havada duramazlar. Armut ağaçları hiçbir zaman çam kozalağı veremez. Bir tazının içgüdüsü hiçbir zaman bir devekuşununki olamaz. Her şey önceden belirlenmiş, birbirine bağlı ve sınırlıdır. İnsan ancak belli sayıda dişe, saça ve düşünceye sahip olabilir; ve kaçınılmaz bir şekilde, bir zaman gelir ki dişlerini, saçlarını ve düşüncelerini kaybeder.
Eğer bir sineğin kaderini bozabilecek olsaydın, diğer sineklerin, tüm hayvanların, bütün insanların ve tüm doğanın kaderini de değiştirebilmeni engelleyecek hiçbir neden olmazdı; sonuçta kendini Tanrı’dan bile güçlü hissederdin.
Bazı budalalar şöyle der: “Doktorum teyzemi ölümcül bir hastalıktan kurtardı, olması gerekenden on yıl fazla yaşamasını sağladı.” Diğer bazı budalalar ki budala olmadıklarını sanırlar şöyle der: “Akıllı insan kendi kaderini kendi çizer, kader diye bir şey yoktur; boş yere ona tapılır. Tapılması gereken tek Tanrı ihtiyattır.” Ama o “ihtiyatlı” dediğimiz kişi bile çoğu zaman kaderine boyun eğer, onu yaratmaz. Gerçekte ihtiyatlı olanları da kader şekillendirir.
Paloetos