Küçəmizdən keçən hər kəsin qorxulu yuxusuna çevrilən, amma minlərlə ailənin “baş ucalığı” hesab etdiyi o məşhur sual: “Mənim bələdiyyə sənədim var, evim qanunidirmi?” Gəlin bu məsələyə Caspian Law baxışı ilə tam nöqtəni qoyaq və illərdir edilən o böyük hüquqi səhvi düzəldək.

Azərbaycanda əksər insanlar elə bilir ki, əgər əllərində bələdiyyənin sənədi, möhürlü qərarı və ya yerli icra hakimiyyətinin vaxtilə verdiyi sərəncam varsa, deməli onlar həmin evin tam qanuni və toxunulmaz sahibidirlər. Amma hüquqi reallıq tamamilə fərqlidir. Azərbaycan Respublikasının Mülki Qanunvericiliyinə görə, bir daşınmaz əmlak üzərində mülkiyyət hüququ yalnız və yalnız Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestrindən verilən Çıxarış, yəni hamımızın tanıdığı o məşhur “Kupça” ilə qüvvəyə minir.

Bələdiyyə sənədi və ya icra sərəncamı sizə sadəcə o torpaqdan müəyyən məqsədlə istifadə etmək hüququ və ya tikintiyə icazə üçün ilkin əsas verə bilər, lakin bu sənədlər heç bir halda mülkiyyət hüququnu təsdiq edən son sənəd sayılmır. Əgər evinizin kupçası yoxdursa, hüquqi baxımdan o tikili hələ də “sənədsiz” və ya bəzi hallarda “özbaşına tikinti” statusunda qalır.

Bəs bunun real həyatda fəsadları nədir? Kupçasız evi rəsmi olaraq heç bir notariusda sata bilməzsiniz, kiməsə vəsiyyət edib miras qoya bilməzsiniz, təcili pul lazım olduqda bankda girov qoyub kredit götürə bilməzsiniz. Ən pisi isə odur ki, gələcəkdə həmin ərazidən dövlət əhəmiyyətli hər hansı bir yol, kommunikasiya xətti keçərsə və ya söküntü planı olarsa, kupçanız olmadığı üçün tam qanuni kompensasiya almaq prosesində çox ciddi maneələrlə üzləşəcəksiniz. Çünki qanun qarşısında mülkiyyətçi siluetiniz hələ tam formalaşmayıb. Əgər sizin də belə bir sənədiniz varsa və illərdir “bəlkə elə belə də qalsın” deyirsinizsə, zaman itirmədən həmin sənədlərlə rəsmi qeydiyyat, yəni çıxarış almaq üçün hüquqi prosedurlara başlamalısınız.