28 yaşında Vivien Von illik 80 min funt sterlinq maaş aldığı mühasibatlıq işindən ayrılaraq qardaşı Hovardla birlikdə dondurma hazırlamağa başlayıb. Ailəsinin çörəkbişirmə müəssisəsində böyüyən Vivien bir gün öz biznesini qurmağı arzulayıb. O deyir ki, atasına xərçəng diaqnozu qoyulması onu bu addımı atmağa və “Little Moons” brendini yaratmağa sövq edib.

Onun həyat hekayəsi barədə BBC yazıb.

Dondurma ilə doldurulmuş yapışqan düyü xəmirindən hazırlanan moçi topları “TikTok”da sürətlə populyarlaşıb. Lakin şirkətin bir gecədə əldə etdiyi görünən uğurunun arxasında on ildən artıq zəhmət dayanır. Von biznes qurmaq istəyənlər üçün yolda öyrəndiyi dərsləri və tövsiyələrini bölüşüb.

Hazır olmağınızı gözləməyin

Yeni biznes qurmaq istəyənlərin ən böyük səhvlərindən biri hər şeyin mükəmməl olmasını gözləməkdir. Buna görə Von “80/20 qaydasına” əməl etməyi tövsiyə edir.

“Mükəmməlliyi gözləməyin. Çünki qalan 20 faizi tamamlamaq çox vaxt aparacaq və siz bazardakı fürsəti əldən verə bilərsiniz”, deyə o qeyd edib.

Onun məsləhəti məhsulu təxminən 80 faiz hazır vəziyyətə gətirmək, bazara çıxarmaq və daha sonra onu təkmilləşdirməkdir. “Little Moons” da məhz belə inkişaf edib.

Şirkətin ilk beş ili ərzində Von moçiləri restoranlara və kinoteatrlara satıb. Daha sonra kifayət qədər vəsait toplayaraq brendinqə sərmayə qoyub və məhsullarını supermarketlərə çıxarıb.

Fədakarlıqlara hazır olun

Von yüksək maaşlı işindən ayrılıb və qardaşı ilə birlikdə yaşamağa başlayıb. Bununla onlar pula qənaət edib əldə etdikləri gəliri yenidən biznesə yatırmaq imkanı qazanıblar.

O, əvvəllər kömək üçün hər zaman müraciət edə biləcəyi peşəkar London maliyyə mühitindən çıxaraq demək olar ki, hər işi özü görməli olduğu vəziyyətə düşdüyünü xatırlayır.

“Öz biznesinizi idarə edəndə bütün yollar sizə çıxır. Buna görə İT sahəsində yaxşı olmasam da, İT rəhbəri mən idim”, deyə Von bildirib.

O, həmçinin avadanlıqlar, məhsulun hazırlanması, dondurma istehsalı və əməkhaqqının ödənilməsi barədə öyrənməli olub.

Von hətta mühasibə pul ödəmək əvəzinə şirkətin hesablarını bazar günləri özü aparıb. Həmin dövrdə onun üçün pula qənaət etmək istirahət gününü geri qazanmaqdan daha vacib olub.

Brendinizi tanıyın

Von biznes qurmaq istəyənlərə brendin mahiyyətini yaxşı bilməyi və ona uyğun olmayan imkanlara “yox” deməyi tövsiyə edir.

“Brendinizin dəyərlərinin nə olduğunu bilirsinizsə, onları hansısa trendə necə tətbiq edəcəyinizi də bilirsiniz. Eyni zamanda həmin trenddən nə vaxt uzaq durmalı olduğunuzu anlayırsınız. "Bəli” dediyiniz imkanları seçin və hər şeyi etməyə çalışmayın. Diqqətinizi qoruyun və nəyin tərəfdarı olduğunuzu dəqiq bilin”, deyə o bildirir.

Von ekspertlərin məsləhətlərini kor-koranə qəbul etməməyə, lakin onları dinləyərək müstəqil düşünməyə də çağırır: “Başa düşürsünüz ki, onların verdiyi məsləhət yəqin ki, başqa biznes üçün doğru olub, lakin sizin konkret şəraitinizə uyğun olmaya bilər”.

O və qardaşı aldıqları məsləhətləri birlikdə müzakirə edib, bəzən qəbul edib, bəzən isə rədd ediblər. Zaman keçdikcə belə qərarlar vermək onların özünəinamını artırıb.

Ailə ilə işləyərkən sərhədlər müəyyənləşdirin

Von qardaşı ilə işləməyin onlar üçün böyük üstünlük olduğunu deyir. Lakin bu əməkdaşlıq zamanı “bir çox mübahisələrin” də baş verdiyini etiraf edir.

Onlar iş yerində bacı-qardaş kimi deyil, həmkar kimi davranmağı öyrənməli olublar.

Şirkət 5 min kvadrat futluq fabrikdən 30 min kvadrat futluq yeni obyektə köçməyi nəzərdən keçirərkən illik icarə haqqının təxminən 40 min funt sterlinqdən 500 min funt sterlinqə yüksəlməsi gözlənilirdi. Von bu riski daha asan qəbul etdiyi halda, qardaşı təbii olaraq daha ehtiyatlı davranıb.

Lakin onların fərqli mövqeləri daha yaxşı qərarlar qəbul etməyə kömək edib, çünki onlar bir-birini “tarazlayıblar”.

Ailə üzvləri ilə biznes quranlara Von iş yerində ünsiyyət üçün müəyyən sərhədlər qoymağı məsləhət görür.

“Qardaşınıza həmkar kimi hörmətlə yanaşdığınıza, onu bacı-qardaşınız kimi deyil, həmkarınız kimi gördüyünüzə çox diqqət etməlisiniz”, deyə o bildirir.

Hazırda “Little Moons”un baş icraçı direktoru və daha geniş rəhbər heyəti var. Buna görə bacı-qardaş şirkətin gündəlik idarə edilməsində əvvəlki qədər iştirak etmirlər. Von bunun onlara “yenidən sadəcə bacı və qardaş olmağa” imkan verdiyini deyir.

“Bir gecədə əldə olunan uğur” illərlə davam edə bilər

“Little Moons” pandemiya dövründə “TikTok” fenomeninə çevrilib. Lakin Von insanların çoxunun şirkətin artıq on il idi fəaliyyət göstərdiyini bilmədiyini deyir: “Hamı deyir ki, biz 12 il ərzində formalaşmış bir gecəlik uğuruq".

Viral populyarlıqdan əvvəl şirkət illərlə istehsalı böyük miqyasda təşkil etməyi, əməkdaşları hazırlamağı, məhsulları ixrac etməyi və iri pərakəndə satış şəbəkələrini təchiz etməyi öyrənib.

Bu hazırlıq həlledici əhəmiyyət daşıyıb. Çünki biznesin arxasında artıq komanda və infrastruktur olmasaydı, qəfil viral populyarlıq dövrünün öhdəsindən gəlmək mümkün olmaya bilərdi: “Biznes çox, çox, çoxlu darıxdırıcı işlərin və çoxlu kiçik, darıxdırıcı addımların birləşməsidir".

Sosial mediada bəzi sahibkarların bir gecədə böyük uğur qazandığını görənlər üçün onun əsas məsləhəti budur: viral an çox vaxt hekayənin hamının gördüyü hissəsidir, başlanğıcı deyil.