1914 yazında, Osmanlı-Rus sınırında, olacakları hiç bilmeden birlikte poz veren Türk ve Rus askerleri.
Omuz omuza, silahlarını bırakmış, gülümseyen yüzler… Birkaç ay sonra aynı adamlar birbirini öldürecekti. Tarihimizin garip anlarından biri.
Fotoğrafta soldan sağa tipik Osmanlı askerleri görüyorsunuz: kırmızı fes, fişeklik kuşanmış, dolaklı pantolon, Mauser tüfekleri… Ortada ve sağda ise Rus askeri (farklı kep ve üniforma). Sınır karakolunda normal bir günün fotoğrafı gibi duruyor.Peki tam olarak ne zaman çekildi?
Net tarih bilinmiyor ama büyük ihtimalle 1913-1914 bahar/yaz ayları, Kafkas sınırı (Erzurum civarı veya Ardahan-Kars hattı). Savaş daha yeni ilan edilmemişti. İki tarafın sınır birlikleri arasında zaman zaman böyle “normal” ilişkiler oluyordu; subaylar sohbet ediyor, bazen hediyeleşiyordu.Sonra ne oldu?Kasım 1914’te Osmanlı savaşa girince her şey değişti. En kanlı sayfası da Sarıkamış Harekâtı (Aralık 1914 - Ocak 1915):Enver Paşa’nın emriyle 3. Ordu, kışın Allahuekber Dağları’nda Ruslara taarruz etti.
Sıfırın altında 20-30 derece, kar, tipi…
Osmanlı tarafı yaklaşık 60.000 - 90.000 asker kaybetti (bazıları donarak ve hastalıktan ölü, yaralı, hasta, esir, kayıp).
Rus kayıpları da ağırdı ama Osmanlı ordusu için tam bir felaketti.
Bu fotoğraf, o “barışın son günleri”ni gösteriyor. Birkaç ay içinde aynı askerlerin çoğu ya donarak ölmüş ya da cephede can vermişti. İmparatorluklar da çökecekti.Savaşın en acı tarafı bu değil mi? İnsanlar birbirini tanımadan, sıradan insanlar olarak yaşarken, birden “düşman” ilan ediliyor ve her şey bitiyor.
Az bilinen ancak tarihin hüzünlü fotoğraflarından biri... Beğenirseniz benzer fotoğraflar da paylaşayım.
Özhan Öztürk