Tarihin en eski ve en savaşçı halklarından biri olan İskitler (Saka Türkleri), Avrasya bozkırlarında kurdukları muazzam medeniyetle dünya tarihine yön vermişlerdir. İskitlerin en belirgin özelliklerinden biri, bağımsızlığın ve gücün sembolü olan "kurt" figürünü hayatlarının merkezine koymalarıdır.
Savaş meydanlarında ve günlük yaşamda giydikleri ikonik kurt şapkaları (kurt postu başlıkları), sadece bir giysi değil, Türk kültürünün dünyadaki ayak izidir. Bu özel kurt şapkası tarzının İskit Türklerinde, Etrüsklerde, Amerikan Kızılderililerinde ve hatta eski Cermen kabilelerinde birebir aynı şekilde görülmesi sıradan bir rastlantı değildir. Bu çarpıcı benzerlik, İskitlerin öncülük ettiği göçebe Türk kültürünün küresel çapta bıraktığı derin izlerin ve Etrüskler ile Kızılderililerin Türk kökenli olduğunun en net kanıtıdır.
1. Kültürün Merkez Üssü: İskit Türkleri ve Kurt Başlığı Gelenekleri
İskitler, atı evcilleştiren ve pantolon giyen ilk halklardan biri olarak, bozkır kültürünü Asya’dan Avrupa’ya kadar taşımış bir Ön-Türk kavmidir. Türk mitolojisinde kurt (Börteçine), soyun koruyucusu ve kılavuzudur. İskit savaşçıları ve kamları (şamanları), kurdun ruhani gücünü ve cesaretini kuşanmak için kurdun kafasını ve postunu şapka haline getirip başlarına takarlardı. Pazırık ve Esik kurganlarında (mezarlarında) yapılan arkeolojik kazılarda, kurt ve diğer yırtıcı hayvan başlıklarıyla gömülmüş İskit savaşçıları bulunmuştur. İşte dünyaya yayılan bu benzersiz kurt şapkası modasının ve inancının gerçek kaynağı, bozkırın efendisi olan İskit Türkleridir.
İskitlerin batıya doğru başlattığı göç dalgaları ve kültürel etkileşimler, Akdeniz havzasında Etrüsk medeniyetinin doğuşunda büyük rol oynamıştır. İtalya'da Roma'dan önce çok yüksek bir uygarlık kuran Etrüsklerin Türk kökenli olduğunu gösteren bağlar İskit izlerinde gizlidir:
Ortak Askeri Giyim: Etrüsk mezar resimlerinde ve heykellerinde görülen kurt şapkalı, sivri külahlı savaşçı figürleri, İskit kurganlarındaki Türk alp (savaşçı) giyim tarzıyla birebir örtüşmektedir.
Dil ve Mitoloji Birliği: Etrüskçe, tıpkı Türkçe gibi eklemeli (agglutinative) bir dildir. Ayrıca İskit-Türk kültürünün en temel motifi olan "dişi kurttan türeme" inancı, Etrüskler vasıtasıyla İtalya'ya taşınmış ve meşhur Roma'yı emziren kurt efsanesine dönüşmüştür.
İskitlerin Asya Mirası ve Amerikan Kızılderilileri
İskitlerin Orta Asya ve Sibirya'daki yaşam biçimi, kıtalar arası bağların en uzak halkasını oluşturur. Amerikan yerlileri (Kızılderililer), İskitlerin ve onların atalarının da yaşadığı Sibirya (Altay-Baykal) bölgesinden Bering Boğazı'nı geçerek Amerika kıtasına göç etmişlerdir.
Kurt Postu ve Şamanizm: Kızılderili kabile şeflerinin ve tıp adamlarının (şamanların) ayinlerde giydiği kurt şapkaları, İskit kamlarının binlerce yıl önce Altaylar'da giydiği başlıklarla tamamen aynı mantığa sahiptir.
Yaşam ve İnanç Benzerliği: Kızılderililerin çadır (tipi) kültürü, doğaya duydukları saygı, şamanik ritüelleri ve halı-kilimlerindeki geometrik motifler; İskit Türklerinin gündelik hayatının Amerika kıtasındaki canlı birer kopyasıdır.
Tarihin derinliklerinde İskit Türkleri tarafından üretilen ve taşınan kurt şapkası kültürü, Avrasya'dan Amerika'ya kadar uzanan devasa bir akrabalık ağının simgesidir. Bozkırın göçebe dehası İskitler, bu asil sembolü batıda Etrüsklere, doğuda ise Sibirya üzerinden Amerikan Kızılderililerine miras bırakmışlardır. Etrüsklerin dilsel ve mitolojik bağları ile Kızılderililerin Sibirya kökenli şamanik yaşamları, bu toplulukların İskitlerle aynı kökten beslendiğini göstermektedir. Özetle; kurt şapkasının izini sürmek, İskit Türklerinin öncülük ettiği kadim Türk medeniyetinin ve köken birliğinin tüm dünyadaki ortak zaferini görmek demektir.
Kaynaklar
Memiş, E. (2014). İskitlerin Tarihi, Çizgi Kitabevi, Konya. ISBN: 978-605-599-231-1. (İskitlerin Türk kökenlerini, Avrasya'daki askeri giyim kuşamlarını ve kurt başlıklı savaşçı geleneklerini ayrıntılarıyla anlatan temel kaynak).
Ayda, A. (2014). Etrüskler Türk mü İdi?, Türk Tarih Kurumu Yayınları, Ankara. ISBN: 978-975-16-2922-7. (Etrüskler ile İskit-Türk dünyası arasındaki kurt sembolizmi, giyim benzerlikleri ve dil ortaklıklarını inceleyen eser).
Güneri, S. (2022). Türk Altay Kuramı: Sibirya Arkeolojisi ve Türklerin Kökeni, Kaynak Yayınları. (Sibirya/Altay bölgesindeki İskit kurganlarında bulunan kurt kültü objeleri ile Kızılderililerin göç kronolojisi).
Tarcan, H. (2003). Köken Reçetesi: Ön-Türk Uygarlığı, Töre Yayın Grubu, İstanbul. (İskit ve Etrüsk uygarlıklarının Ön-Türk kültür dairesindeki yerini ve ortak sembollerini arkeolojik belgelerle ele alan çalışma).
Drompp, M. R. (2005). "Siberian and Central Asian Connections with Native America". Journal of Asian History. (Amerikan yerlilerinin Sibirya/İskit coğrafyasındaki topluluklarla olan şamanik, etnografik ve kurt kültü bağlarını inceleyen makale
Bahtiyar Aydın
Yeliz Kılıçaslan