İstər inanın, istər inanmayın, Çingiz xan XII əsrdə doğulmuş bir insan üçün olduqca açıq fikirli idi.
Onun ilk həyat yoldaşı Börte idi. Evliliklərindən qısa müddət sonra Börte rəqib bir tayfa tərəfindən qaçırıldı və daha sonra başqa bir adama cariyə verildi – bu, həmin dövrdə tayfalararası münaqişələrdə geniş yayılmış və son dərəcə amansız bir praktikaydı.
Çingiz xan onu xilas etmək üçün yürüşə başladı və məsul olanlara qarşı sərt şəkildə qisas aldı. Börte geri qayıtdıqdan az sonra Cuçi adlı bir oğul dünyaya gətirdi.
Cuçinin bioloji atası ilə bağlı şübhələr mövcud idi. Hadisələrin zamanlamasını nəzərə alan bir çoxları onun Börte əsirlikdə olarkən, ehtimal ki, bir Merkid liderindən hamilə qaldığına inanırdı. Nəsilin gücü müəyyən etdiyi və təkcə bir şübhənin belə bir uşağın həyatına başa gələ bildiyi bir dünyada bu, kiçik məsələ deyildi.
Buna baxmayaraq, Çingiz xan uşağı öz oğlu kimi qəbul etdi. Pıçıltılara və siyasi gərginliklərə rəğmən Cuçini evində böyütdü və ona həqiqi bir oğul kimi davrandı. Daha sonra taxt uğrunda çəkişmələr ortaya çıxdıqda, Cuçinin nəsli nəhayət Monqol taxtını miras almadı; hakimiyyət Börtenin sonrakı oğullarına keçdi. Bununla belə, Cuçi güclü bir fiqura çevrildi və onun nəslindən gələnlər Qızıl Orda kimi tanınan geniş torpaqlara uzun müddət hökmranlıq etdilər.
Təbiətdə yeni bir erkək aslan sürünün başına keçdikdə, adətən bioloji olaraq ona aid olmayan balaları öldürür.
Lakin sərt və zorakılıqla dolu bir dövrdə Çingiz xan fərqli bir yol seçdi.
Tarix onun haqqında başqa nələr deyirsə desin – ki, çox şey deyir – bu hadisə mürəkkəb bir həqiqəti üzə çıxarır: bir çox hökmdarın qan tökməyi seçəcəyi şəraitdə sədaqət və qəbul etmə bacarığına sahib bir insan.
Tarix nadir hallarda sadə olur. Ən qorxulan fatehlər belə öz içlərində ziddiyyətlər daşıya bilərlər.
İstiqlal
TEREF