Bu şəkil Türkiyə ədəbiyyatının ən mübahisəli simalarından biri olan Mehmet Emin Yurdakul haqqında hazırlanmış simvolik bir vizualdır.
Şəkildə diqqəti çəkən əsas məqam başlıqdır: "Putları Yıkıyoruz" ("Bütləri yıxırıq"). Bu ifadə 1930-cu illərdə türk ədəbiyyatında böyük rezonans doğuran bir polemikanın şüarı idi.
1930-cu illərin əvvəllərində gənc yazarlar hesab edirdilər ki, türk ədəbiyyatında bəzi müəlliflər yalnız şöhrətlərinə görə toxunulmaz elan olunublar. Onlar deyirdilər ki, ədəbiyyatda heç kim tənqiddən kənarda qalmamalıdır.
Bu məqsədlə "Putları Yıkıyoruz" adlı yazılar silsiləsi başladı. Məqsəd insanları təhqir etmək yox, "ədəbi bütlər" anlayışını dağıtmaq və klassikləri də sərbəst şəkildə müzakirə etmək idi.
Mehmet Emin Yurdakul bu mübahisələrin mərkəzində olan müəlliflərdən biri idi. O, milli poeziyanın öncüllərindən sayılsa da, gənc nəsil onun bədii səviyyəsinin şişirdildiyini iddia edirdi.
Bu hadisə bizə nəyi göstərir?
Ədəbiyyat inkişaf etmək istəyirsə, heç bir müəllif toxunulmaz olmamalıdır. Böyük yazıçıları yalnız tərifləmək deyil, onları tənqid etmək də ədəbi prosesin ayrılmaz hissəsidir.
Lakin bunun da bir şərti var: tənqid şəxsiyyətə deyil, əsərə yönəlməlidir. Polemika arqument üzərində qurulduqda ədəbiyyatı zənginləşdirir, təhqirə çevrildikdə isə dəyərini itirir.
Bu şəkil əslində bir müəllifin portretindən daha çox, "ədəbiyyatda bütləşdirmə ilə tənqidi düşüncə arasındakı mübarizə"nin simvoludur.
Bu mübahisə bu gün də aktuallığını qoruyur: görəsən, böyük adlara yalnız hörmət etməliyik, yoxsa onları da sərbəst şəkildə müzakirə və tənqid edə bilməliyik?
Gunel Musa
TEREF