Bir neçə ay ərzində Tolstoy bir milyon rubldan çox vəsait toplaya bildi. ABŞ və Britaniyadan çoxsaylı ianələr gəldi, ən səxavətlisi isə kvakerlər oldu. Əldə edilən gəlir təxminən 250 mətbəx açmaq və ən azı 15.000 ac uşağın, minlərlə aclıq çəkən uşağın yedizdirilməsi üçün istifadə edildi. Ödəyə bilənlərə kəskin endirimli qiymətlərlə çörək satıldı və əldə edilən gəlir yeni mətbəxlərin açılmasına sərf edildi.

Tolstoy bu nəhəng logistika əməliyyatını koordinasiya etməklə yanaşı, ehtiyacı olanlara yardım çatdırılmasında şəxsən iştirak etdi. O, həmçinin mövcud vəziyyət haqqında yazaraq ictimai müzakirələrə qoyulan rəsmi qadağanı pozdu.

Hakimiyyət orqanları bu nəşrləri qadağan etməyə çalışdılar, lakin cavab verməyə məcbur oldular. Beləliklə, "Russkie Vedomosti" qəzeti Tolstoyun müxtəlif əyalətlərdə taxıl ehtiyatları haqqında etibarlı məlumatın olmamasını müzakirə edən "Dəhşətli sual" məqaləsini dərc etdikdə, naşirlər rəsmi xəbərdarlıq aldılar, lakin növbəti həftə hökumət aktiv şəkildə statistik məlumatlar toplamağa başladı.

Aclığa qarşı mübarizə Tolstoyun şöhrətinə yeni bir ölçü verdi. Dünyanın hər yerindəki qəzetlər onun haqqında yazırdı və fəaliyyətlərinin miqyasından dəhşətə gələn Rusiya hakimiyyəti onları dayandıra və ya məqbul hədlərlə məhdudlaşdıra bilmədi. Tolstoyun bir növ qərargaha çevirdiyi Ryazan quberniyasındakı Beqiçevka kəndində kəndlilər hökumətin Tolstoyu zorla uzaqlaşdırmağı planlaşdırdığı barədə şayiələrin - çox güman ki, tamamilə əsassız - ortaya çıxması ilə üsyan etməyə hazır idilər. Savadlı ictimaiyyət daha da həyəcanlandı. Təmtəraqlı ritorikaya qətiyyən aludə olmayan Çexov məktublarından birində Tolstoyu "insan" və "Yupiter" adlandırdı.

Andrey Zorin, "Lev Tolstoyun həyatı" (Moskva: Yeni Ədəbi İcmal. 2020. İngilis dilindən A. Zorin tərəfindən tərcümə olunub)
P.S. Hadisələr 1891-ci ildə baş verib.
Дмитрий Белоусов
TEREF