Xristianlıq şərq dinidir. Yerusəlimdə İsa Məsihlə başlayan hərəkat, həvariləri ilə genişlənmə prosesinə qədəm qoydu . Uzun illərdir ermənilər tarix elmində manipulyasia edərək guya “ilk xristian olan xalq” imici yaradırlar.
2022-ci ilin dekabrında köhnə Qüds şəhərinin yaxınlığında eramızdan əvvəl I əsrə aid əlyazma aşkar edib onu tədqiq edən alman arxeoloqu Harald Lyubke, fransız tədqiqatçı Savari Pier Etyen və italyan tarixçisi Akkolti Mariani Benedetto verir. Onlar əlyazmaya əsaslanaraq yazırlar:
“Araks çayının cənubunda, Böyük Ədərbəycan şahı Mülbək Finar-oyqulu(oğlu), Banoi-R ayında bir yay günündə (74-cü ildə) Xristianlığı bütün Katamera'nın dini olaraq elan etdi”
Bəs niyə ermənilər, Hindistan ərazisində yaşayan Lom(Boşalar) bu yalanları dünyaya
təqdim edib ilk xristian olduqlarını iddia edirlər. Ümumiyyətlə onlar xristian olublarmı?
Görün Alden A. Mosshammer adlı tədqiqatçı “The Easter Computus and the Origins of the Christian Era” https://academic.oup.com/book/25620 kitabında nə yazır:
“Elmi dildə "Paskalya Week-end" adlanan mərasimdə erməni keşişləri İsanın ölümü ilə məzələnir və insan qurban edilir. Satanist kilsələrdə elmi dildə "Demon Revels" adlanan mərasim keçirilir. İnsan qurban edilməsi ilə keçirilən bu mərasim erməni kilsələrində hər il qeyd edilir. Erməni kilsələrində qaynaqlarda rast gəldiyim bir ayin keçirilir. Bu "Walpurgis Beltane" adlanır.“
Hindistanda taborlarda bir yerdən başqa yerə miqrasiya edən qaraçı-lomları (müasir ermənilərin soy kökləri xristianlıqdan əvvəlki dini bütpərəstlik, yəni bütpərəstlik idi. İlk dəfə xristianlıq ilə tanışlıq onların Rus tacir-agentlərinin Hindistana səfəri zamanı baş verib.
1466-cı ildə Hindistana yola düşən ilk rus səyyahı Afanasi Nikitin öz yolunda ermənilərlə sıx təmasda olmuşdur. Rusiyaya geri qayıdandan sonra ruslara xidmət edən bir qaraçı taboru barədə məlumat verdikdən sonra növbəti səfərdə keşişlər onunla gəlmiş və bu tayfanı xristian-pravsolav etmişdir. Yaranan ilk erməni kilsəsi isə bunu lap əfsanə halına gətirərək guya Tanrının ən sevdiyi və seçdiyi millət olduğunu ermənilərə inandırmağa başlayıblar.
Bütün bu uydurma iddiaların kitab halına gəlməsi Yakop Şahamiryan adlı erməninin xidmətlərdir. 1772-ci ildə Yakop Şahamiryan adlı erməni, Çenay şəhərində mətbəə yaratmışdır. Dünyada ilk erməni dilində qəzet olan Azdararda 1794-cü ildə Hindistanda çap olunmuşdur. Bu mətbəədə ermənilərə "qədim tarix" yaradılmış və kitablar nəşr olunaraq bütün dünya kitabxanalarına göndərilmişdir. Bunu da erməni müəllifi özü yazıb. Agop Jack Hacikyan, Gabriel Basmajian adlı erməni müəlliflərinin “The Heritage of Armenian Literature: From the Eighteenth Century to Modern Times” kitabını oxusanız şahid olarsınız.
Qafqaza köçürlən lom qaraçılar Ər-İnsan (ərmən) adına sahiblənmiş, yerli xalqların xristian abidələrini öz adlarına çıxıblar. Bir tərəfdən də Roma papası Rusiya imperatori I Nikolaya təziq edərək bildirirdi ki, alban kilsəsinin müstəqilliyinə son qoysun və belə də oldu. 1836-ci ildə I Nikolayın planlı sərəncamıyla alban katolikosluğu saxta lom-boşa kilsəsinə tabe edildi və yeparxiyalar şəklində fəaliyyət göstərdi. Alban kilsəsinə son zərbə Rusiya hakimiyyəti tərəfindən 1836-cı il martın 11-də təsdiq edilmiş erməni-qriqorian kilsəsi haqqında Əsasnamə olur. Ermənilər bu arxivləri ələ keçirdikdən sonra alban dilindəki kitabları məhv etdilər, daşların üzərindəki alban yazılarını sürtüb yerinə erməni dilində yazılar həkk etdilər.
Ermənilər xaç daşlarını özlərinin milli ixtirası hesab edirlər. Lakin, qədim alban xaç daşları və "Səlimbeli" (Qərbi Azərbaycan) ərazisindəki daşlar əslində türk-oğuz mədəniyyətinin, həyat ağacı və günəş inancının xristianlıqla sintezidir. Ermənilər bu daşların üzərindəki qədim naxışları "erməni naxışı" kimi dünyaya tanıdıblar, halbuki bu naxışlar bütün Şərq və Türk dünyasına məxsusdur.
Xristianlığı qəbul etdikdən bir müddət sonra vahid xristian kilsəsindən üz döndərən ermənilər təriqətçi monofizitlərin tərəfinə keçdilər və özlərinin əlahiddə Qriqorian kilsəsini yaratdılar. Qriqorian kilsəsi, artıq erməni dövlətinin mövcud olmadığı şəraitdə, erməni icmalarının təkcə dini deyil, eyni zamanda siyasi himayəçisi funksiyasını da yerinə yetirməyə başladı. Bu tarixə qədər Qafqazdda bir ermənilərə aid daş yox idi. Onlarla çox zaman sual verirəm ki, yaxşı əgər ilk xristian sizlər olmusunuzsa harda ilk kilsə olub? Onlar da mənə "Erməni Kanonları Kitabı" adın yazırlar. Kitabı oxuyanda görürsən ki, daha bir yalan var. Fərat çayının qolu olan Aratsani çayının sahilində tikdiklərini iddia edirlər. Kiçik Asiyada onların nə işi var idi o zaman?
Polşalı din alimi Qustav Geçenin "Müqəddəs Kitab Hekayələri" 1989-cu ildə Moskvada rus dilində Politizdat tərəfindən nəşr olunub. Xristianlığın mənşəyi və inkişafı haqqında dəyərli bir kitabdır. Burada yəhudi dövlətlərində, Fələstində, Suriyada, Yunanıstanda, Makedoniyada, İsraildə və digər yoxa çıxmış və sağ qalan dövlətlərdə xristian icmalarının yaranması araşdırılır. Lakin bu kitabda bir cümlə belə nə erməni adı var, nə də uydurma Ermənistan.
Kilsə tarixinə dair qədim mənbələr hesab edir ki, xristianlığı rəsmi səviyyədə qəbul edən ilk dövlət Edessa Krallığı (Osroena) olmuşdur. Kral V Abqarın dövründə (təxminən eramızın 200-cü illərində) xristianlığın burada dövlət dini statusu aldığına dair məlumatlar var. Bu, erməniləri 301-ci il yalanlarını bir daha üzə çıxarır.
Xristian icmaları artıq I əsrdə Antioxiya, İsgəndəriyyə və Romada mövcud idi. Yəni xristianlığı "ilk qəbul edən insanlar" yəhudilər, yunanlar və romalılar olmuşdur. Professor Robert Thomson ermənişünaslıq sahəsində savadlı bir tədqiqatçıdır və o da təsdiq edir ki, 301-ci ildə xristianlığın qəbul edilməsi haqqında rəvayətlər faktiki tarixdən çox sonra, kilsənin siyasi maraqları üçün "müqəddəsləşdirilmiş" hekayələrdir.
Sadə məntiq: İlk xristianlıq ermənilərə aid olsaydı, ən qədim kilsələr və xristian yazıları erməni dilində və Ermənistan ərazisində olmalı idi.. Onların "ilk xristian bizik" iddiası elmi deyil, siyasi xarakter daşıyır. Erməni kilsəsi bu dindən bir ideoloji silah kimi istifadə edərək Qafqazda özlərini "qədim sakin" kimi göstərməyə çalışıblar.
Prof.Dr. Zaur Aliyev
TEREF