Futbol tarixində bəzi qarşıdurmalar sadəcə idman çərçivəsindən çıxaraq iki xalqın milli qürur, travma və siyasət meydanına çevrilir — elə bil stadion divarları bir gecədə sərhədə, ot meydança isə döyüş cəbhəsinə dönür. Bunun ən bariz və dramatik nümunəsi Argentina və İngiltərə arasındakı rəqabətdir. Bu rəqabətin kökündə isə 1982-ci ildə baş vermiş Folklend (Argentina tərəfi üçün Malvin) adaları müharibəsi dayanır — sağalmayan, yalnız üstü ört-basdır edilən bir yara kimi.
74 günlük travma
1982-ci ilin aprelində Argentinada hakimiyyətdə olan hərbi xunta daxili böhranı gizlətmək və xalqın dəstəyini qazanmaq üçün Cənubi Atlantikada yerləşən, Britaniyanın nəzarətindəki, lakin Argentinanın iddia etdiyi Folklend (Malvin) adalarını işğal etdi. Bu, batmaqda olan gəminin kapitanının fırtınaya meydan oxuması kimi çarəsiz və qumarbaz bir addım idi. Böyük Britaniyanın Baş naziri Marqaret Tetçer buna sərt hərbi cavab verdi. Cəmi 74 gün sürən müharibə Argentinanın ağır məğlubiyyəti ilə başa çatdı. Döyüşlərdə 649 Argentina və 255 Britaniya əsgəri həlak oldu. Bu məğlubiyyət Argentinada hərbi xuntanın devrilməsinə səbəb olsa da, xalqın qəlbində böyük bir milli travma və ingilislərə qarşı sağalmaz bir yara, dərin inciklik qoydu.
Müharibədən sonra iki ölkə idman meydanlarında hər qarşılaşdıqda, oyunlar sadəcə bir matç deyil, sanki silahsız, fitsiz-fişəngsiz aparılan bir döyüş meydanına çevrildi — topun özü belə mərmi kimi süzülür ortalıqda. Dünya Çempionatları tarixində bu iki komandanın ən kritik oyunları məhz müharibədən sonrakı dövrə təsadüf edir.
1986 Meksika: "Tanrının əli" və əsrin intiqamı
Müharibədən cəmi 4 il sonra, 1986-cı il Dünya Çempionatının 1/4 finalında bu iki komanda qarşı-qarşıya gəldi. Oyundan əvvəl hər iki tərəf siyasətdən qaçmağa çalışsa da, hava o qədər gərgin idi ki, elə bil stadionun üstünə görünməz bir tufan yığını çökmüşdü. Maradona sonradan yazdığı xatirələrində o günü belə təsvir edirdi: “Bu, sadəcə bir futbol matçı deyildi. Biz oyundan əvvəl Folklend haqqında danışmayacağımızı desək də, hamımız bilirdik ki, ingilislər orada bizim uşaqlarımızı öldürmüşdülər. Bu oyun bizim üçün intiqam idi”.
Məhz bu oyunda Diyeqo Maradona futbol tarixinə qızıl hərflərlə həkk olunan iki qol vurdu — biri hiylə, o biri isə sənət nümunəsi kimi:
• "Tanrının Əli" (Hand of God): Maradonanın boyu çatmadığı üçün topu qapıçı Piter Şiltonun üzərindən əli ilə tora göndərdiyi o məşhur an — sanki tale özü bir anlığa gözlərini yumub, argentinalıya kortəbii bir hədiyyə vermişdi. Oyundan sonra o, bunun "bir az Maradonanın başı, bir az da Tanrının əli" ilə vurulduğunu dedi. Argentinalılar üçün bu, ingilislərə qarşı hiyləgər və "haqlı" bir qisas aktı kimi qəbul edildi.
• Əsrin Qolu: Cəmi bir neçə dəqiqə sonra Maradonanın meydanın mərkəzindən topu götürərək, sanki kağız üzərində rəqs edən bir qələm kimi, 5 ingilis müdafiəçisini və qapıçını bir-bir keçərək vurduğu qol.
Argentina matçda 2:1 hesabı ilə qalib gəldi və bu qələbə ölkədə müharibə məğlubiyyətinin mənəvi revanşı, açıq yaraya sürtülən bir məlhəm kimi qeyd olundu.
1998 Fransa: Gənc Bekhemin qırmızı vərəqəsi
1998-ci il Dünya Çempionatının 1/8 final mərhələsindəki qarşılaşma da tarixin ən dramatik matçlarından biri oldu. Gərgin keçən oyunda (2:2) ingilislərin gənc ulduzu Devid Bekhem argentinalı Dieqo Simeoneyə qarşı etdiyi kobudluğa görə qırmızı vərəqə alaraq meydandan qovuldu — bir anlıq əsəb partlayışı, illər boyu daşınan bir damğaya çevrildi. Argentina penalti seriyasında qalib gəldi. İngiltərə mətbuatı Bekhemi az qala "milli xain" elan etdi və müharibənin gətirdiyi rəqabət hissi bu matçda da qaynar nöqtəyə çatdı. Hətta indinin özündə belə, ingilis azarkeşləri Bekhemə aldırdığı qırmızı vərəqəyə görə Simeoneyə nifrət edirlər.
2002 Koreya/Yaponiya: Bekhemin revanşı
Bu iki komandanın son böyük Dünya Çempionatı qarşılaşması 2002-ci ildəki DÇ-nin qrup mərhələsinə təsadüf etdi. 4 il əvvəl günahkar elan edilən Devid Bekhem, sanki taleyin ona ikinci bir şans verdiyi anda, Argentinanın qapısına təyin olunan penaltini soyuqqanlılıqla yerinə yetirərək İngiltərəyə 1:0 hesablı qələbə qazandırdı. İngilislər bu qələbə ilə həm 1998-ci ilin, həm də qismən 1986-cı ilin əvəzini çıxdıqlarını hiss etdilər.
Folklend müharibəsinin kölgəsi, illər keçsə də hər yeni qarşılaşma öncəsi közərməkdə olan bir alovu təzədən körükləməyə davam edir. Bu gərgin tarixi zəncirə indi də tamamilə yeni və intriqalı bir həlqə əlavə olunmaqdadır.
Lionel Messinin karyerası boyunca milli komanda səviyyəsində rəsmi matçlarda heç vaxt İngiltərəyə qarşı oynamaması bu qarşılaşmanı daha da xüsusi edir. Karyerasında ilk dəfə bu böyük rəqabətin birbaşa mərkəzində yer alacaq Messi üçün bu oyun sadəcə növbəti bir matç deyil, həm də ölkəsinin ən böyük tarixi rəqibi qarşısında verəcəyi ilk meydan imtahanıdır.
Oyundan əvvəl psixoloji müharibənin fitilini alovlandıran ilk şəxs isə İngiltərə millisinin sabiq ulduzu Co Koul (Joe Cole) oldu. Koul, sözlərini qılınc kimi itiləyərək verdiyi iddialı və bir qədər də provokativ açıqlama ilə medianın diqqətini tamamilə bu nöqtəyə çəkdi:
“Biz bu dəfə Argentinanı məğlub edəcəyik. Meydanda Messini elə neytrallaşdıracağıq, onu ayaqüstə elə yatızdıracağıq ki, oyun boyu heç nə edə bilməyəcək."
Co Koulun bu iddialı "Messini ayaqüstə yatızdıracağıq" ifadəsi, ingilislərin 1986-cı ildə Maradonadan aldıqları ağır zərbənin və illərdir sinələrdə gəzdirdikləri Folklend kompleksinin növbəti bir təzahürüdür. Bu bəyanat Argentina düşərgəsində və azarkeşlərində motivasiyanı ikiqat artırıb. Çünki argentinalılar üçün Messinin ingilislərə qarşı çıxacağı bu ilk oyun, vaxtilə Maradonanın "Tanrının Əli" ilə yazdığı tarixin modern bir davamı və ingilis təkəbbürünə meydanda veriləcək növbəti cavab mənasına gəlir.
Folklend adaları müharibəsi ilə başlayan bu 40 ildən çox tarixi olan dram, indi Messinin son böyük sınağı və Co Koulun alovlandırdığı bu söz savaşı ilə futbol tarixinə yeni bir şah əsər bəxş etməyə hazırlaşır.
Bir sözlə, Folklend döyüşü sübut etdi ki, geosiyasi münaqişələr idmana transfer olunanda, yaşıl meydançalar sadəcə top qovulan yer deyil, xalqların travmalarını sağaltmaq və ya üstünlüklərini sübut etmək üçün istifadə etdikləri simvolik müharibə zonasına çevrilir. Argentinalılar üçün 1986-cı ildəki qələbə hələ də itirilmiş adaların mənəvi təsəllisi olaraq qalmaqdadır.
Görək, bu təsəllini Messi və dostları davam etdirə biləcəkmi?