Pentaqonla süni intellekt nəhəngi arasında gərginlik
17-02-2026, 17:14

Amerika Birləşmiş Ştatları Müdafiə Nazirliyi (Pentaqon) "OpenAI", "Google", "xAI" və Anthropic kimi aparıcı süni intellekt şirkətlərindən yaratdıqları alətlərin ABŞ ordusu tərəfindən “bütün qanuni məqsədlər” üçün istifadə olunmasına imkan vermələrini tələb edir. Bu tələblər yalnız sənəd təhlili və kəşfiyyatla məhdudlaşmır, həm də hərbi planlaşdırma, silah inkişafı və döyüş meydanında real vaxt dəstək funksiyalarını da əhatə edir.
"Anthropic" isə bu geniş istifadə hüququna qəti şəkildə qarşı çıxır. Şirkət "Claude" modelinin xüsusilə tam avtonom silahlar və kütləvi nəzarət sahələrində istifadə edilməməli olduğunu vurğulayır və istifadə siyasətini bu prinsiplər əsasında sərtləşdirir.
Yanvar ayında Venesuela sabiq prezidenti Nikolas Maduronun tutulması üçün aparılan hərbi əməliyyatda, Pentaqonun "Claude" modelini "Palantir" vasitəsilə istifadə etdiyi iddiaları ortaya çıxıb. Bəzi mənbələrə görə, "Claude" real vaxt məlumatlarının işlənməsi və kəşfiyyat analizində rol oynaya bilərdi. Bu, böyük miqyaslı bir süni intellekt modelinin gizli hərbi əməliyyatda istifadə edildiyi məlum olan ilk nümunələrdən biri sayılır.
Lakin "Anthropic" bu iddiaları rədd edir. Şirkət nümayəndəsi bildirir ki, Pentaqon ilə müəyyən əməliyyatlarda "Claude"un istifadəsi barədə heç bir görüş keçirilməyib və yalnız texniki istifadə siyasətləri müzakirə olunub.
Pentaqon şirkətlərdən AI texnologiyalarının hərbi şəbəkələrdə məhdudiyyətsiz istifadəsini tələb etsə də, "Anthropic" buna müqavimət göstərir. Pentaqonun bu tələbinə cavab olaraq, 200 milyon dollarlıq mövcud müqavilənin ləğv olunması təhlükəsi gündəmə gəlib.
Bu vəziyyət, həmçinin müdafiə ehtiyacları ilə etik prinsiplər arasında süni intellekt texnologiyasının necə və hansı məqsədlər üçün istifadə olunacağı barədə daha geniş müzakirəni də gündəmə gətirir.
Pentaqonun tələbi ilə "Anthropic"in sərhədləri arasındakı bu qarşıdurma yalnız ticari mübahisə deyil. Mütəxəssislər bildirirlər ki, bu, etik prinsiplərlə hərbi əməliyyat tələbləri arasındakı ziddiyyətin aktuallaşmış və açıq bir nümunəsidir. Hər iki tərəf öz mövqeyini müdafiə edərkən, bu müzakirənin süni intellektin hərbi inteqrasiyasının gələcəyini formalaşdıracaq nümunələrdən biri olduğu vurğulanır.

