"Dünya yaşamaq üçün təhlükəli bir yerdir, pislik edən insanlara görə deyil, onu görüb heç nə etməyən insanlara görə."
Albert Eynşteyn
9 may 1936-cı ildə Benito Mussolini, Romanın Venesiya Meydanında toplaşan 400.000 nəfərlik izdiham qarşısında İtaliyanın Efiopiyanı işğal etdiyini elan etdi: "Efiopiya ərazisi, eləcə də Eritreya və İtaliya Somalisinin müstəmləkələri, indi 'İtaliya Şərqi Afrikası'nın bir hissəsidir."
İtalyanlar yay və nizə ilə döyüşən Efiopiya ordusuna tanklar, artilleriya, təyyarələr və hətta zəhərli qaz atdılar, lakin qələbə qazanmaq üçün altı aydan çox vaxt sərf etdilər. İşğal illərində partizan müharibəsi davam etdi və bu müddət ərzində Efiopiyada təxminən 750.000 insan öldü. Efiopiya imperatoru I Haile Selassie ölkəni tərk etdi.
O dövrdə İtaliya üçün Efiopiyanın ilhaqı imperiyanın yenidən doğulmasının simvolu oldu. "Duçe"nin vurğuladığı kimi, imperiya təkcə ərazi anlayışı deyil, həm də milli üstünlük ideyası ilə birləşdirilmiş mənəvi bir anlayışdır.
Efiopiyanın fəthi xəbəri İtaliyada görünməmiş vətənpərvərlik coşğusu və sevinc dalğasına səbəb oldu və bu hadisə Benito Mussolininin hakimiyyəti dövründə ən böyük populyarlığının anına çevrildi. İtalyanlar arasında özünəməxsus bir salamlama ritualı populyarlaşdı. Biri soruşurdu: "Bəs indi kimin Efiopiyasıdır?", digəri isə cavab verirdi: "Efiopiya bizimdir!" Hətta bu dövrdə əvvəllər faşizmə qarşı soyuqqanlı olan əhali təbəqələri belə genişlənməni dəstəklədiklərini, bunu sabitliyin və milli böyüklüyün qarantı kimi gördüklərini bildirdilər.
30 iyun 1936-cı ildə Efiopiyanın devrilmiş imperatoru Millətlər Liqası Assambleyasında tarixi bir çıxış etdi. İtalyan jurnalistlər onu təhqir etməyə çalışdıqda, o, məşhur xəbərdarlığını etdi: "Bu gün bizik, sabah sizsiniz."
Millətlər Liqası İtaliyanı təcavüzkar kimi tanıdı və iqtisadi sanksiyalar tətbiq etdi... amma dünya demək olar ki, səssiz qaldı...
Efiopiyanın fəthi İtaliyanın Qərblə münasibətlərini məhv edən və Mussolinini Hitlerin qucağına atan dönüş nöqtəsi oldu...
Sonra İkinci Dünya Müharibəsi gəldi...
Düz 10 il sonra İtaliya kralı III Viktor Emmanuel İtaliya taxtından imtina edəcək və İtaliya 1946-cı ilin iyun ayında respublika olacaq.
Amma, "Duce" daha əvvəl asılacaq...
İqor Repeşko
TEREF