Sovet İttifaqı 1936-cı ilin payızından bəri İspaniya Respublikasını dəstəkləyirdi. Gələcək marşal Malinovski və Meretskov da daxil olmaqla, təxminən iki-üç min sovet mütəxəssisi - pilotlar, tank heyətləri və hərbi məsləhətçilər ölkəyə gəldi. SSRİ respublikaçıları əsasən İspaniyanın qızıl ehtiyatları müqabilində Moskvaya göndərilən I-15 və I-16 qırıcıları, T-26 tankları və artilleriya ilə təmin edirdi.

Sovet vətəndaşları həmçinin "¡No pasarán!" - "Onlar keçməyəcəklər!" şüarı ilə dünyanın hər yerindən antifaşistləri cəlb edən Beynəlxalq Briqadalarda vuruşurdular. Cəbhənin digər tərəfində rus ağ mühacirlər var idi. Frankonun müttəfiqlərini bolşevizmə qarşı görən bəzi keçmiş Ağ Qvardiya zabitləri Frankonun ordusuna qoşuldular və Madriddə və Ebroda vuruşdular. Beləliklə, İspaniya Vətəndaş Müharibəsi Rusiya Vətəndaş Müharibəsinin bölünmələrinin davamı oldu: Qırmızılar və Ağlar yenidən düşmənə çevrildilər, bu dəfə xarici torpaqlarda.
Franko qalib gəldi. 1939-cu ilin aprel ayına qədər faşistlər bütün ölkəni işğal etmiş, respublika süqut etmiş və 1975-ci ilə qədər davam edən diktatura başladı. Tarix Respublikaçıların "¡No pasarán!" iddiasını sözün əsl mənasında təkzib etdi: Frankonun radiosu istehza ilə "¡Ya hemos pasao!" - "Biz artıq keçmişik" səsi ilə cavab verdi.
SSRİ-yə qayıdan "ispanların" taleyi çox vaxt faciəli idi - bir çoxu 1937-1938-ci illərin repressiyalarının qurbanı oldu. İspan dastanının özü uzun müddət Sovet yaddaşında beynəlxalq qəhrəmanlığın simvolu, Rusiya mühacir icmasının mədəniyyətində isə sağalmamış parçalanmanın daha bir fəsli kimi qaldı.

Ruskontur