2004-2013 yılları arasında Marmaray demiryolu ve Yenikapı istasyonunun inşaatı sırasında, dünyanın en yoğun nüfuslu şehirlerinden birinin altında gömülü 37 gemi enkazı keşfedildi. Teodosya limanı, tahmin edilenden çok daha iç kesimlerdeydi; çünkü biriken çamur miktarı, kimsenin fark etmediği kadar fazlaydı. Binlerce arkeolojik esere ek olarak, MS 5. ila 11. yüzyıllara ait 37 gemi enkazı, tek bir kazı alanında ortaya çıkarılan en büyük ortaçağ gemi koleksiyonunu oluşturdu. Kazı sırasında, Erken Bizans Dönemi'nin en büyük limanı olan Teodosya Limanı da gün yüzüne çıkarıldı. Yeni Roma başkenti genişlerken İmparator Teodosya tarafından MS 379-393 yılları arasında inşa edilen liman, MS 4. ila 11. yüzyıllar arasında yoğun olarak kullanıldı. Limanı dolduran suyla doymuş anaerobik tortular sayesinde, ahşap, halat ve deri gibi organik nesnelerin yanı sıra çömlek, kemik, cam, sikke ve diğer metal eşyalar da dahil olmak üzere etkileyici bir Bizans buluntuları yelpazesi korunmuştur. Buluntular arasında, neredeyse kesin olarak savaş gemisi olan Bizans kürekli gemilerinin veya kadırgalarının ilk arkeolojik örneklerinin yanı sıra, bazılarında bozulmamış amfora yükleri bulunan ticaret gemileri de yer almaktadır. Arkeologları deniz seviyesinin 6,3 metre altında başka bir sürpriz bekliyordu: İstanbul'un en eski yerleşimi. Bu Neolitik yerleşim 8.000 yıl öncesine dayanıyor ve İstanbul tarihinin yazımını değiştiriyor. Kazılar, yaklaşık 50 arkeolog ve 600 ila 1.000 işçiden oluşan bir ekip tarafından 58.000 metrekarelik bir alanda gerçekleştirildi. Bir metro projesi, insanlık tarihinin en büyük denizcilik arkeolojik keşiflerinden birini tesadüfen tetiklemişti.
(Yazı ve fotoğraflar 'Tarihi Merak Ediyoruz' X hesabından alıntılanmıştır)
Ibrahim Dahi Özkan
TEREF