1501-ci ildə Şah İsmayıl I Ağqoyunlu hökmdarı Əlvənd Mirzə üzərində qələbə qazanaraq Təbrizdə onların hakimiyyətinin varisi olduqda, İranın etnik quruluşunda əslində ciddi bir dəyişiklik baş vermədi.
Onun tərəfdarlarının iddia etdiyi kimi, yeddinci imam Musa Kazim vasitəsilə Peyğəmbər nəslindən gəlib-gəlməməsindən asılı olmayaraq, mühüm olan budur ki, Şah İsmayıl ana xətti ilə — Bəgi Ağa və nənəsi Xədicə vasitəsilə Təbrizdə hökmranlıq etmiş Ağqoyunlu hökmdarı Uzun Həsənin həm nəvəsi, həm də nəvəsinin oğlu idi.
Onun damarlarında bir damla belə tacik qanı yox idi; o, əcdadlarının formalaşdığı Ərdəbilin bütün türk əhalisinə mənsub idi. Həmin əhali üzərində onlar həm şeyx, həm də sultan — yəni həm dini rəhbər, həm də tayfa başçısı kimi mübahisəsiz ikili hakimiyyətə malik idilər.
Qacar, Əfşar, Şamlı, Ustaclı, Türkmən, Zülqədər, Təkəllu kimi tayfaların hamısı Xəzər dənizi sahillərindən Suriya sərhədlərinədək uzanan ərazilərdə yaşayan, Osmanlı mühitində tam assimilyasiya olunmamış və tez-tez baş verən qarışıqlıqlar şəraitində fəth olunmuş əhali hesabına daha rahat yaşamağın mümkün olduğu İrana təbii şəkildə meyl göstərən türk-monqol mənşəli tayfalara mənsub idilər.
Bu tayfaları Şah İsmayılın hakimiyyəti altında birləşdirən bağ ikiqat xarakter daşıyırdı. Bir tərəfdən, bu, “şahsevənlik” — şahə sədaqət idi; maddi əsaslı birlik prinsipi kimi qızılbaşlar məhz bu ideya uğrunda döyüşür, fəth edir, bundan sonra isə hökmdar əldə olunan qəniməti — əsirləri, daşınar əmlakı və torpaqları — göstərilən xidmətlərə uyğun şəkildə onların arasında bölüşdürürdü.
Hökmdar “İranın şahənşahı” titulunu daşıdığı halda, ölkə eyni zamanda “Məmləkət-i Qızılbaş” kimi də qəbul olunurdu.
İstinad: Chah 'Abbas 1er : sa vie, son histoire / Lucien-Louis Bellan
Milli Kimlik
TEREF