Müharibə nəticəsində kötüklərə çevrilmiş insanların yaşadığı dəhşətli bir yer idi.
1952-ci ildə köhnə monastır binalarında müharibə əlilləri üçün internat evi yaradıldıqda, yaşayış şəraiti yox idi. Bir çox insan içki aludəçisi oldu, bir çoxu öldü və bir çoxu qeyri-insani əzablar içində yaşadı.
1974-cü ildə rəssam Gennadi Dobrov (1937 - 2011) o dövrdə Valaamda yaşayan hər bir bədbəxtin portretini çəkmək qərarına gəldi.
1980-ci ildə o, sonuncu, qırxıncı portretini tamamladı.
Dobrov müharibənin başlaması xəbərini eşidən kimi iflic, ayaqsız, kor və sobaya düşən bir üzsüz qadının portretlərini çəkdi. Dəlicəsinə sevdiyi əri bir gün əvvəl Brest qalasına göndərilmişdi və onun ürəyi düz deyirdi - o ölmüşdü.
Günəşdən yanmış üzü olan kor bir qadın, on illər sonra belə onu hələ də narahat edən naməlum bir melodiya ilə Dobrova xalq mahnıları oxuyurdu.
Temuri S.