Biz yavaş-yavaş Qutuzun tarixindən Beybarsa keçid etdik, lakin gəlin 10 il geriyə qayıdaq və müsəlmanlar üçün çox mühüm qələbə olan Əl-Mənsurə döyüşünü xatırlayaq! Eyni zamanda, Fariskur döyüşünü də qeyd etməyə dəyər.
Fransa kralı IX Lüdovik (Müqəddəs Lüdovik) Misirə qoşun çıxardı, Dimyatı (Damietta) ələ keçirdi və Qahirəyə doğru irəlilədi. Müsəlmanlar üçün vəziyyət kritik idi: Sultan əs-Saleh Əyyub ölüm ayağında idi və ordu aşkar bir liderdən məhrum qalmışdı.
Kralın qardaşı Robert d’Artuanın rəhbərlik etdiyi səlibçilər, boş olduğunu düşünərək Əl-Mənsurə şəhərinə daxil oldular. Lakin Beybarsın rəhbərliyi altındakı məmlüklər pusqu qurmuşdular. Dar küçələrdə ağır cəngavər süvariləri manevr qabiliyyətini itirdi və demək olar ki, tamamilə məhv edildi.
Bu qırğında Məbəd Cəngavərləri (Tampliyerlər) ordeninin əksər cəngavərləri həlak oldu. Robert d’Artua döyüşdə can verdi, Fransa ordusu isə şəhərlə çay arasında sıxılıb qaldı.
Əyyubilərin qürubu və Məmlüklərin şəfəqi: Məhz Əl-Mənsurə qələbəsi göstərdi ki, Misirdəki real güc Səlahəddinin zəifləmiş nəsli deyil, məmlük qvardiyasıdır. Döyüşdən qısa müddət sonra onlar hakimiyyəti öz əllərinə aldılar.
İslam dünyası üçün bu, ən güclü Avropa koalisiyasının belə darmadağın edilə biləcəyinin möhtəşəm nümayişi idi. Məhz burada Beybars "qan dadını hiss etdi" və özünü görkəmli taktik kimi göstərdi ki, bu da sonradan onun böyük sultan olmasına yol açdı.
Fariskur döyüşü (6 aprel 1250)
Bu döyüş Əl-Mənsurədə başlayan dramın finalı idi. Əgər Əl-Mənsurə "taktiki nokdaun" idisə, Fariskur Yeddinci Səlib Yürüşü üçün "tam nokaut" oldu.
Əl-Mənsurədəki uğursuzluqdan sonra IX Lüdovikin ordusu tələyə düşdü: aclıq, dizenteriya və kəsilmiş təchizat yolları bir vaxtlar qüdrətli olan cəngavərləri taqətdən düşmüş kütləyə çevirdi. Kral nəhayət Dimyata geri çəkilmək əmri verəndə artıq çox gec idi. Məmlüklər Nil çayındakı su yollarını kəsərək ərzaq daşıyan gəmiləri ələ keçirdilər.
Fariskur şəhəri yaxınlığında müsəlman ordusu tükənmiş fransızları haqladı. Ortada faktiki olaraq döyüş yox idi – bu, bir fəlakət idi. Minlərlə səlibçi həlak oldu və ya təslim oldu.
Ağır xəstə olan Kral IX Lüdovik hətta döyüşə bilmədi. O, qardaşları və Fransa cəngavər elitası ilə birlikdə qonşu kəndlərin birində əsir götürüldü.
Sazişin nəticəsi: Kralın və ordunun qalıqlarının azadlığı üçün kolosall bir məbləğ — 400.000 dinar fidyə ödənildi və ələ keçirilmiş Dimyat şəhəri müsəlmanlara qaytarıldı. Lüdovik əsirlikdə olarkən misirlilər zarafatla deyirdilər ki, əgər o, bir daha qayıtmaq istəsə, onun üçün hər zaman həmin evdə bir otaq tapılacaq (bu, həbsxanaya çevrilən qonaqpərvərliyə işarə idi).
Siyasi böhran: Qələbədən dərhal sonra Turanşah təkəbbürlü davranmağa başladı və müharibəni faktiki olaraq qazanan məmlük liderlərini (o cümlədən Beybarsı) təhdid etdi.
Çevriliş: Döyüşdən cəmi bir neçə həftə sonra, Fariskurdakı ziyafət zamanı məmlüklər Turanşahı öldürdülər.
Dövrlərin dəyişməsi: Turanşahın ölümü ilə Misirdə Əyyubilər sülaləsi faktiki olaraq sona çatdı. Hakimiyyət sultanın dul xanımı Şəcər əd-Dürr və məmlük əmirlərinin əlinə keçdi. Beləliklə, sonradan monqolları dayandıracaq və bütün səlibçiləri qovacaq Məmlük Dövləti doğuldu!
Azərbaycan türkü
TEREF