Erken devirlerin Türkleri, öldükten sonra bu dünyaya ve yaşadıkları yere benzeyen bir yerde ve benzer şartlara bağlı bir yaşam sürdüreceklerine inanırlardı. Bunu en güzel şekilde ifade eden yapılar (mezar yapıları) kurganlardır ( Kurganlar üzerine yazılmış Türkçe tek kitap ekteki resimlerde sunduğumuz kitabımızdır. Ayrıntılar için bu kitabımıza bakabilirsiniz).
Eski Türklerin inançlarında, öldükten sonra günah ve sevaplarını tartılması ve sonucunda ceza veya ödül alacakları cennet ve cehennem kavramı yoktur. Bu tür inançlar Türkler müslüman, hıristiyan veya Budist olduktan sonra onların inançları arasına girmiştir.
Öteki dünyada (benzeri dünyada), Türk toplulukları aynı bu dünyadaki yurtları gibi topraklarda, yine kendi boylarından insanlarla yaşayacaklarına inanırlardı.
Ölüler dünyası bazı Türk halklarına göre kuzeyde bazılarına göre ise batıdaydı.
Birçok Türk halkına göre öteki dünya bu dünyanın tersi gibi idi. Yani bu dünyada gündüz ise öteki dünyada gece idi. Dünya yukarı doğru ise ölüler dünyası aşağı doğru idi. Bu eşyalar bazında da öyleydi. Bir kısım mezarkarda görüldüğü üzere, mezarlarda ölülerin kemerlerine aslında kemerin soluna takılan kamalar, kılıçlar sağa takılırdı ki öldükten sonra sola takılmış olsun,
Genelde öldükten sonra öteki dünyada ruhun yaşayacağına inanılır ki bu ruhlar küçük boyutludur. Bazı Türk halkları öteki dünyada da her şeyin daha kiçik boyutta olacağına inanırdı.
Burada bahsettikleriniz gibi ölümden sonrası için Türklerde (boylara göre kimi farklılıklarla birlikte) bir kısmı geç dönemlerde ortaya çıkmış olmakla birlikte pek çok inanç, mit ve ritüel söz konusudur. Bunları bir kısmı Türkçeye de çevrilmiş (Örneğin Uno Harva’nın Altay Panteonu adıyla çevrilen kitabı, Jean Paul Roux’un Altay Türklerinde Ölüm kitabı veya E.Tryjarski’nin Türkler ve Ölüm, kitabı gibi) kitaplardan öğrenmek mümkün.
Fotoğraflar 1. Moğolistan, Noın Ula, 22 numaralı Hun (Hiung-nu) kurganı. Üst bölümü açıldıktan sonra defin odası. 2. Aynı bölümün rekonstrüksiyon.3. Aynı kurgandan çıkan araba kalıntılarının rekonstrüksiyonu, 4. Aynı kurgandan metalden sanat eseri, 5. Aynı kurgandan örgülü saçlar. 6. Kurgan kitabımın ön kapağı, 7. Kurgan kitabımın arka kapağı.
Fotoğrafların kaynağı: N.V.Polosmak-Ye. S.Bogdanov, ,