"Azərbaycanlıların türkmənşəli ulu əcdadlarından biri də madaylardır. Qədim yunanlar bu xalqın adını Medo, latınlar isə Mido kimi tələffüz etdiklərinə və belə yazdıqlarına görə, Maday etnosunun və onun adı ilə adlanmış Maday ölkəsinin adı tarixə təhrif olunmuş şəkildə – Midiya kimi daxil olmuşdur. Çar Kiaksarın vaxtında Maday Dövləti türkmənşəli sak/skiflərin köməyi ilə təcavüzkar Assur dövlətinə son qoymuş, ərazisini özünə qatmış və bu münasibətlə tarixdə ilk dəfə ikibaşlı qartal emblemini yaratmışdır. Təxminən iyirmi əsr sonra ikibaşlı qartal şəkli Bizansda (Şərqi Roma İmperiyasında) yenidən ortaya çıxmış, III İvan dövründə isə Rusiyaya keçmişdir. (III İvan sonuncu Bizans imperatorunun qızı Zoya ilə evlənərək onu özü ilə Moskvaya aparmışdı). Hal-hazırda Rusiya Federasiyasının, Albaniyanın, Serbiyanın, Monteneqronun və çox sayda dövlətlərin gerbində də ikibaşlı qartaldır.”.
Tarixçi, etnoqraf, tarix elmləri doktoru, professor Qiyasəddin Qeybullayevin "Azərbaycan türklərinin təşəkkülü tarixindən" kitabından.
"Midiya Dövləti eramızdan əvvəl VIII əsrə qədər tamamilə turan mənşəli idi. Burada yaşayan xalqın dili bu günə qədər öyrənilmiş turan dilləri arasında ən yaxşı tanınan nümunələrdən biri sayılırdı. Həmin dövrdə paytaxtı Xаqmatana (Ekbatana) olan bu əraziyə iran mənşəli midiyalılar gəlib yenidən hakimiyyət qurdular.
Buna baxmayaraq, iranlılar az sayda olub əsasən hakim təbəqəni təşkil edirdilər. Əhəmənilər dövründə isə xalqın böyük hissəsi hələ də öz qədim dilində danışırdı və bu dil sonra fars şahlarının sarayında rəsmi dillərdən biri kimi istifadə olunurdu.
Turan Midiya yalnız dilini deyil, özünəməxsus düşüncə və inanclarını da qoruyub saxlamışdı. O, Zərdüşt dininin ikili dünyagörüşünə qarşı uzun müddət mübarizə aparmışdır. Bu yerli inanclar zamanla iran mənşəli fəthçilərin dini baxışları ilə qarışaraq maqizm adlanan dini sistemi formalaşdırdı. Bu sistem uzun müddət, hətta Persiyanın özündə belə, saf mazdaizmin yayılmasına təsir göstərmişdir."
"Histoire ancienne de l'Orient jusqu'aux guerres médiques"
Fransua Lenorman (fr: François Lenormant; 1837-1883) fransız assurioloqu, antropoloqu, arxeoloqu, tarixçisi, incəsənət tarixçisi, numizmatı və kitabxanaçısı; Sorbonna professoru. Fransa Yazılar və Gözəl Məktublar Akademiyasının üzvü.
Azərbaycanlıların səhifəsi